इरान–इजरायल तनावबीच नयाँ रणनीति: ‘तेलको मूल्य’लाई हतियार बनाउँदै इरान ?
Thank you for reading this post, don't forget to subscribe!काठमाडौं। मध्यपूर्वमा बढ्दै गएको इरान–इजरायल तनाव केवल सैन्य टकरावमा सीमित नरहेको विश्लेषकहरूले बताएका छन्। पछिल्ला घटनाक्रम हेर्दा इरानले प्रत्यक्ष सैन्य जितभन्दा पनि विश्व अर्थतन्त्रमा दबाब सिर्जना गर्ने रणनीति अपनाएको संकेत देखिएको अन्तर्राष्ट्रिय विश्लेषणहरूमा उल्लेख गरिएको छ।
विशेषगरी तेल आपूर्ति र ऊर्जा बजारलाई लक्षित गर्दै इरानले आर्थिक प्रभावमार्फत दबाब सिर्जना गर्ने रणनीति अपनाएको दाबी गरिएको छ। कतिपय विश्लेषकका अनुसार इरानको लक्ष्य युद्धमै जित हासिल गर्नु नभई युद्धको लागत अत्यन्त महँगो बनाउनु हो।
तेलको मूल्यलाई रणनीतिक हतियार
ऊर्जा बजारका विज्ञहरूका अनुसार यदि विश्व बजारमा कच्चा तेलको मूल्य प्रतिव्यारेल २०० डलरसम्म पुग्यो भने त्यसले विश्व अर्थतन्त्रमा ठूलो धक्का पुर्याउन सक्छ। यस्तो अवस्थामा युरोप, एसिया र अमेरिका सबै ठाउँमा इन्धनको मूल्य तीव्र रूपमा बढ्नेछ।
युद्धको प्रभावले तेल आपूर्ति अवरुद्ध भएमा विश्वव्यापी मुद्रास्फीति बढ्ने, उत्पादन लागत बढ्ने र आर्थिक संकट गहिरिन सक्ने खतरा रहेको बताइन्छ।
होर्मुज जलडमरूमा तनाव
विशेषज्ञहरूले सबैभन्दा संवेदनशील क्षेत्र होर्मुज जलडमरू भएको बताएका छन्। यो समुद्री मार्गबाट विश्वको करिब २० प्रतिशत तेल आपूर्ति हुने गरेको छ।
यदि यो मार्गमा समुद्री माइन, ड्रोन आक्रमण वा अन्य सुरक्षा जोखिम बढेमा अन्तर्राष्ट्रिय तेल आपूर्ति ठूलो मात्रामा प्रभावित हुन सक्छ।
हालै तेल पाइपलाइन, भण्डारण केन्द्र, रिफाइनरी तथा ऊर्जा पूर्वाधारलाई लक्षित गर्ने सम्भावित आक्रमणबारे पनि अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षा निकायहरू सतर्क रहेको बताइएको छ।
सस्तो ड्रोन, महँगो क्षति
विश्लेषण अनुसार तुलनात्मक रूपमा सस्ता ड्रोन वा मिसाइल प्रयोग गरेर महँगो तेल पूर्वाधारमा क्षति पुर्याउने रणनीति अपनाइएमा आर्थिक प्रभाव धेरै ठूलो हुन सक्छ।
उदाहरणका लागि केही हजार डलर मूल्य पर्ने ड्रोनले अरबौं डलरको ऊर्जा संरचनामा क्षति पुर्याउन सक्ने जोखिम रहेको बताइन्छ।
विश्व अर्थतन्त्रमा प्रभाव
यदि तेलको मूल्य तीव्र रूपमा बढ्यो भने त्यसको प्रभाव विश्वभर पर्नेछ।
- इन्धन मूल्य वृद्धि
- यातायात लागत वृद्धि
- खाद्यान्न तथा सामानको मूल्य वृद्धि
- विश्वव्यापी मुद्रास्फीति
विशेषगरी तेल आयातमा निर्भर देशहरूका लागि यस्तो अवस्था गम्भीर आर्थिक चुनौती बन्न सक्छ।
अमेरिका र विश्व शक्तिमाथि दबाब
विश्लेषकहरूका अनुसार तेल मूल्य अत्यधिक बढेमा विश्वका धेरै देशहरू अमेरिका लगायत प्रमुख शक्तिमाथि युद्ध रोक्न कूटनीतिक दबाब दिन सक्ने सम्भावना पनि रहन्छ।
यसैले केही विश्लेषणहरूले यो युद्ध केवल सैन्य टकराव नभई ऊर्जा र अर्थतन्त्रसँग जोडिएको रणनीतिक संघर्ष भएको बताइरहेका छन्।
हाल मध्यपूर्वको अवस्था तीव्र तनावपूर्ण बनेको छ र आगामी दिनमा तेल बजारको उतारचढावले युद्धको दिशालाई समेत प्रभावित गर्न सक्ने अनुमान गरिएको छ।
#IranIsraelWar
#OilPrice
#GlobalEconomy
#MiddleEastCrisis
#DeshKoSwar