मध्यपूर्व तनावको असर : विश्व बजारमा कच्चा तेलको भाउ आकस्मिक उकालो

काठमाडौं | १८ फागुन

मध्यपूर्वमा बढ्दो सैन्य तनावको सीधा प्रभाव अन्तर्राष्ट्रिय तेल बजारमा देखिएको छ। इरान, इजरायल र अमेरिका बीचको पछिल्लो द्वन्द्वपछि विश्व बजारमा कच्चा तेलको मूल्य उल्लेख्य रूपमा बढेको छ।

एशियाली बजार सोमबार बिहान खुल्नेबित्तिकै दुई प्रमुख बेन्चमार्क कच्चा तेल—ब्रेन्ट क्रुड र नायमेक्स लाइट स्वीट—मा १० प्रतिशतभन्दा बढीको उछाल देखिएको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन्। पछि केही सुधार भए पनि मूल्य अझै उच्च विन्दुमा कायम छ।

कति पुग्यो मूल्य?

बिहान करिब ५ बजेसम्म:

• ब्रेन्ट क्रुड झन्डै ९ प्रतिशत बढेर ७९.३० डलर प्रति ब्यारेल आसपास कारोबार भयो।

• नायमेक्स लाइट स्वीट करिब ८.५ प्रतिशतको वृद्धिसहित ७२.७० डलर प्रति ब्यारेल वरिपरि रह्यो।

यी दुई प्रकारका कच्चा तेल विश्व बजारमा मूल्य निर्धारणका प्रमुख आधार मानिन्छन्। अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा व्यापारमा यिनै सूचकले समग्र मूल्य प्रवृत्ति तय गर्छन्।

संघर्षको पृष्ठभूमि

इरान र इजरायलबीच पछिल्ला दिनहरूमा आक्रमण–प्रत्याक्रमण जारी रहेको छ। प्रारम्भिक आक्रमण शनिबार बिहान इजरायल र अमेरिकाबाट भएको बताइएको छ। त्यसपछिको घटनाक्रममा इरानका सर्वोच्च नेता आयोतुल्लाह अली खामेनी मारिएको दाबी गरिएको छ। साथै इरानी सेनाका उच्च अधिकारीहरू—चिफ अफ स्टाफ अब्दुल रहीम मौसवी र रक्षामन्त्री मेजर जनरल अजीज नासिरजादेह—समेत मारिएको खबर सार्वजनिक भएको छ।

यद्यपि यी घटनाक्रमले क्षेत्रीय स्थायित्वमाथि गम्भीर प्रश्न उठाएको छ।

विश्व अर्थतन्त्रमा प्रभाव

ऊर्जा आपूर्ति प्रभावित हुने आशंकाले लगानीकर्ता र व्यापारिक समूहहरू सचेत बनेका छन्। यदि तनाव लम्बियो भने:

• इन्धनको खुद्रा मूल्यमा थप वृद्धि,

• ढुवानी खर्च बढ्ने,

• मुद्रास्फीति चर्किने सम्भावना रहेको विश्लेषकहरूको आकलन छ।

ऊर्जा आपूर्ति मार्गहरू विशेषगरी होर्मुज जलडमरूमध्य वरिपरि अस्थिर भए विश्व बजारमा थप दबाब पर्ने अनुमान गरिएको छ।

मध्यपूर्वको विकसित परिस्थितिले विश्व अर्थतन्त्रमा कस्तो दीर्घकालीन असर पार्छ भन्ने विषय आगामी दिनहरूमा स्पष्ट हुने देखिन्छ। फिलहाल भने कच्चा तेल बजारमा अस्थिरता उच्च विन्दुमा पुगेको छ।