दमक (झापा) | मार्च २
Thank you for reading this post, don't forget to subscribe!झापाको दमकमा पछिल्ला दिनहरूमा एउटा नामले असाधारण भीड तानिरहेको छ— बालेन्द्र शाह ‘बालेन’। र्यापरबाट राजनीतिमा प्रवेश गरेका शाह अहिले राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (आरएसपी) का प्रधानमन्त्री पदका उम्मेदवारका रूपमा पूर्वप्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली को गृहजिल्ला झापामै चुनावी मैदानमा छन्।
मार्च ५ मा हुने आमनिर्वाचनअघि पूर्वी नेपालका विभिन्न स्थानमा पुगेका शाहसँग फोटो खिचाउन समर्थकहरूको भीड लाग्ने गरेको छ। “मलाई ज्वरो आएको छ, तर बालेनलाई हेर्न आएको हुँ,” सात वर्षीया एक बालिकाले भनिन्। छेउमै उभिएकी एक मध्यम उमेरकी महिलाले त मुटुको जाँच अधुरै छोडेर शाहसँग फोटो खिच्न आएको स्वीकारिन्।
युवापुस्ताको लहर र ओलीको राजीनामा
गत सेप्टेम्बरमा देशव्यापी युवा नेतृत्वको प्रदर्शन चर्किँदा ७७ जनाको ज्यान गएको थियो। भ्रष्टाचार र बेरोजगारीविरुद्धको जनआक्रोशले तत्कालीन प्रधानमन्त्री ओलीलाई पदत्याग गर्न बाध्य बनाएको थियो। त्यसपछि राष्ट्रिय राजनीतिमा उक्लिएका शाह अहिले चार पटक प्रधानमन्त्री भइसकेका ओलीसँग प्रत्यक्ष प्रतिस्पर्धामा छन्।
विश्लेषकहरूका अनुसार परम्परागत दलप्रति जनताको निराशा बढ्दो छ। नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी) (एमाले), नेपाली कांग्रेस लगायतका दलहरूले दशकौँदेखि सत्ता साझेदारी गरे पनि अपेक्षित परिणाम दिन नसकेको आरोप लाग्दै आएको छ। यद्यपि कतिपय पहाडी जिल्लामा पुराना दलप्रतिको निष्ठा अझै बलियो देखिन्छ।
प्रवासबाट फर्किएका मतदाता र अपेक्षा
कुवेतमा रोजगारी गरिरहेकी २५ वर्षीया बिपना ओली मतदानका लागि स्वदेश फर्किएकी छन्। “अब कति समय कुवेतमै काम गर्नुपर्छ भन्ने कुरा बालेनको जित र उहाँका नीतिमा निर्भर हुन्छ,” उनले भनिन्।
दमकमा भने शाहसँग फोटो खिचाउन समर्थकलाई झन्डै १० सेकेन्ड मात्र समय मिल्ने गर्छ। कालो ब्लेजर र सनग्लासमा देखिने शाहको वरिपरि भीड बाक्लो हुन्छ, र उनका आधिकारिक फोटोग्राफरले पालैपालो व्यवस्थापन गर्छन्।
असामान्य चुनावी शैली
काठमाडौँ का पूर्वमेयर शाहले मेयर पद छाडेर जनवरीमा औपचारिक रूपमा आरएसपी प्रवेश गरेका थिए। त्यसयता उनले ७७ मध्ये करिब ५० जिल्लामा प्रचार गरिसकेका छन्।
उनको चुनावी शैली परम्परागत छैन। कहिलेकाहीँ आफैँ गाडी चलाउँदै हिँड्ने, बाटोमै रोकिएर पसले, किसान वा विद्यार्थीलाई अभिवादन गर्ने, यहाँसम्म कि झापाको कमलमा एउटा विवाह समारोहमा अकस्मात् छिर्ने जस्ता गतिविधिले उनको प्रचार फरक देखिएको छ।
मुख्यधाराको सञ्चारमाध्यमभन्दा सामाजिक सञ्जालमा बढी निर्भर शाहका लाखौँ फलोअर्स छन्। “मेयरमा उठ्दा सबै कुरा एक्लै गर्नुपर्थ्यो, अहिले पार्टी र टिम छ,” उनले छोटो प्रतिक्रियामा भने।
उनको टोलीले ल्यापटप बोकेर सभामा पुग्ने र जनगुनासो टिपोट गर्ने गर्छ। ती मुद्दालाई छानबिन गरी ‘प्रतिबद्धता पत्र’का रूपमा सार्वजनिक गरिने बताइएको छ।
ओलीको प्रत्यक्ष भेटघाट रणनीति
उता एमाले अध्यक्ष ओली भने यसपटक गाउँगाउँ पुगेर प्रत्यक्ष भेटघाटमा केन्द्रित छन्। २० भन्दा बढी गाडीको काफिलासहित पुग्ने ओलीलाई स्थानीय चोकमा कुर्सी राखेर स्वागत गरिन्छ।
“अघिल्ला चुनावमा सबैलाई भेट्ने समय मिलेन, यसपटक प्रत्यक्ष संवादमा जोड दिएको छु,” ओलीले भने।
तर सबै मतदाता सन्तुष्ट छैनन्। ८५ वर्षीय सिंहेश्वर प्रसाद राजबंशीले ओलीलाई भने, “धेरै वर्षअघि मत माग्न आउनुभयो, त्यसपछि आजसम्म देखिएन।”
पुराना निष्ठा बनाम नयाँ लहर
काभ्रेपलाञ्चोकका ३८ वर्षीय राजु रसाइली भन्छन्, “हाम्रो गाउँमा माओवादी र एमालेका कट्टर समर्थक छन्, त्यो निष्ठा सजिलै हट्दैन।”
तर झापामा देखिएको भीड र उत्साहले नयाँ पुस्ताको समर्थन शाहतर्फ सरेको संकेत गर्छ। यदि आरएसपीले सत्ता सम्हाल्ने अवसर पाएमा नेपालको परम्परागत राजनीतिक समीकरणमा ठूलो परिवर्तन आउन सक्ने आकलन गरिएको छ।
मार्च ५ को निर्वाचन परिणामले भने पुराना दिग्गजहरूको प्रभाव कायम रहने कि नयाँ पुस्ताको उभार निर्णायक बन्ने भन्ने टुंगो लगाउनेछ।